14/ Mercurius:
Humor en Modernisme /
Mercurial artforms and Modernism
Terug naar het menu favoriete kunst
naar het volgende menu [15: Expressionisme, Fr. Marc, Surrealisme]
Hermes [Mercurius]
Ondersubmenu 13:
De opstand tegen God; -Lucifer als rebelse held
De rebellie van de moderne
kunstenaar
Verder naar
Ondersubmenu 14:
Mercurius en de anarchie, -Dada en de anarchie van de willekeur
Philips II en Tijl Uilenspiegel - Spanje en de Benelux
De eerder besproken symboliek van Sinterklaas
en zwarte Piet, heeft waarschijnlijk te maken met de polariteit
Jupiter - Mercurius / Boogschutter - Tweelingen.
Tijl Uilenspiegel, een
mercuriaal archetype, symboliseert België, vroeger ook Nederland, staat dan
tegenover Spanje, het Boogschuttervolk, wat tijdens de Jupiter-periode, de 16e
eeuw,
in de vorm van Phillips II en Alva met de strenge inquisitie onze landen kwam
afstraffen als waren wij 'stoute kindertjes'.
Om deze schuld te vereffenen komt
nu in de 20e eeuw [de Mercurius-eeuw] Jupiter [Boogschutter], de katholieke
bisschop uit Spanje in de Boogschuttertijd naar ons toe om de kindertjes in de
Tweelingen - Mercurius - leeftijd geschenken te geven...
De zwarte Pieten dragen
immers Renaissance-kostuums!!
-Overigens: Het beeld van Koning Phillips II
tegenover Tijl Uilenspiegel in het boek van Charles de Koster of de opera 'Tijl'
van Van Gilse is ook het beeld van de tyran tegenover rebel en de
vrijheidsstrijder....
De opstand tegen God - Lucifer - van Duivel tot rebelse held
Ook in de opera 'Don Giovanni'
van Mozart is de mercuriale ondeugd Don Juan eigenlijk een rebelse
vrijheidsstrijder tegenover de tyrannieke, autoritaire 'stenen gast'.
Hetzelfde beeld vinden wij terug in de polariteit van de ondeugende
en wellustige, frivole, kinderachtige Mozart [eigenlijk een soort 'satyr'...] ,
tegenover de autoritaire vader van Mozart en de godsvruchtige en jaloerse,
gezagsgetrouwe Salieri in de film 'Amadeus'.... [een archetypisch saturnustype...]
Cassanova heeft waarschijnlijk model gestaan voor Don Juan, en in hem
herkennen we ook het beeld van de rebelse vrijheidsstrijder tegenover de
inquisitie [in de recente film].
überhaupt werd het beeld van de duivel verbonden met die van de
rebel, want Lucifer kwam in opstand tegen God, dus het beeld van de Duivel is
ook het beeld van de opstandeling, die rebelleert tegen [onrechtvaardig]
autoritair gezag.
Het Beeld van God de Vader in de Oude Kunst
Zolang de autoritaire machten in de maatschappij overheersten werd het beeld van de opstandeling verbonden met het beeld van de duivel / Lucifer, die verdoemd wordt tot de hel [zoals aan het eind met Don Giovanni van Mozart nog met Don Juan gebeurt], maar na de grote omwenteling in de 18e eeuw en de Franse revolutie wordt het beeld van de rebel niet langer meer vereenzelvigd met het duivelse-Luciferische, maar wordt de rebel een held, een vrijheidsstrijder.
Vooral bij Beethoven komt dit strijdvaardige, heroïsche rebelse element duidelijk naar voren.
Ook de tegenwoordige 'satanische hardrockgroepen' of zelfs de leden van de Satanskerk worden niet zo zeer gezien als echte boosaardige satanisten, maar als drieste provocaties van de jeugd tegen de gevestigde orde van de ouderen en het gezag van het establishment...
Wat dat betreft zijn de provocerende, godslasterlijk blasfemische, half pornografische tekeningen van Rops dus wel tekenend voor het protest van de kunstenaar tegen de gevestigde orde en de fatsoensregels...
De rebellie van de moderne kunstenaar
Ook de moderne 20e eeuwse kunstenaar is een rebel tegenover orde en gezag, tegenover de gevestigde orde. Niet langer meer staat zijn kunst in dienst van het creëren van schoonheid, maar in dienst van rebelse politieke idealen die ten doel hebben om de arrogantie van de macht en het establishment te bestrijden en om maatschappelijk onrecht aan de kaak te stellen zoals in veel conceptuele kunst..
Russolo, Futurist: De Revolutie
Vandaar dat veel moderne kunst een nogal rebelse, anarchistische
tendens vertoont, het kan zelfs iets agressiefs en destructiefs krijgen zoals
bij de Dada en de Futuristen....
Al het oude moet dan met geweld worden vernietigd, 'leve de revolutie' en weg met
al het oude...
De Dada-beweging zette wat dat betreft de toon in de 20e eeuwse moderne kunst.
Het Dada-isme
'De dadaisten was een groep
anarchistische kunstenaars die een afkeer hadden van de schone kunsten'. 'Het
was een stroming die het maken van anti-kunst nastreefde en die zijn bloei
beleefde tussen 1915-22.
Men deed aan experimentele activiteiten zoals automatisch tekenen of het maken
van nonsens-poezie en lawaaimuziek.'
'Dada was een heftige reactie op het snobisme en het traditionalisme van het
artistieke establishment.' [citaten uit: 'De kunst van de 20e eeuw' - Thoth]
Verder naar
Ondersubmenu 14:
Mercurius en de anarchie, -Dada en de anarchie van de willekeur
Terug naar het menu favoriete kunst
naar het volgende menu [15: Expressionisme, Fr. Marc, Surrealisme]
__________________________________________________________
Schema van de 7 eeuwen van de 7 kunstgeschiedenisperioden
Hieronder een schema die iets laat zien
van mijn visie op de kunst- en muziekgeschiedenis in samenhang met de
planeten-archetypen, zoals ik dat op deze website en in mijn cursussen 'De
Beeldentaal van de kunst' en 'Kunst- en Muziekgeschiedenis'* naar voren breng:
_____________________________________________________________________________
Het gaat hier om de
1e 7 eeuwen van het 5e na-atlantische cultuurtijdperk, het zg.
Bewustzijns-ziele-tijdperk dat volgens Rudolf Steiner in het jaar 1413 begint,
maar wat zich al in de Late Middeleeuwen, de Gotische periode [rond 1200] begint
voor te bereiden.
In mijn visie wordt iedere eeuw min of meer sterk gekleurd door een
planeten-karakter en alles wat daarmee samenhangt. [natuurlijk zijn er lange
overgangsperiodes]
__________________________________________________________________
eeuw**:
15e
16e
17e
18e
19e
20e
21e
stijlperiode:
Gothiek/ Renais-
Barok Klassi-
Roman- Moder-
Post-
Vroeg-
sance
cisme
tiek
nisme moder-
renaissance
nisme
?
karakter: streng
verheven
groots zonnig
passie
humor dromerig
ascetisch koninklijk
deftig harmonieus
gevoel speels
mysterieus
planeet:
Saturnus Jupiter
Mars Zon
Venus
Mercurius Maan
(Jupiter)
heersende/zich
geestelijke adel grooton-
burgerij burgers
volk
volk,
emanciperende
stand koning dernemers
onderne- kunste-
midden-
vrouwen
klasse:
(koning)
mers naars
stand jeugd
etc.
staatsvorm(en): theocratie aristo- absolu- republiek
republiek demo-
socialis-
cratie tisme
cratie tische
verzorgingsstaat
dominerende
architec- beeld-
schilder-
muziek
poezie en
danskunst levenskunst
kunstvorm:
tuur
houwkunst kunst
en (absoluut)
literatuur tv. cinema
karmakunst
kathedraal
standbeeld reliëfkunst [symfonie] theater,
reclame
kunst in
drama commerciële
dienst
muziek v.h.
leven
Bijvoorbeeld:
Dom
van Michel- Rembrand
Mozart Novalis Nijinsky levenskunste-
Keulen angelo Barokinte- Beethoven Wagner Michael
naar, de taak
rieur
Brontë Jackson van iedere mens
typerende kerk- hofmuziek
ceremoniële concert- salonmuziek Jazz, pop
therapetische
muziek- muziek koormuziek muziek
& muziek, lied,
lyrisch volksmu- muziek, gebruiks-
genres: missen madrigalen opera, ora-
symfonie, pianostuk, ziek, expe- muziek, impro-
motetten ceremoni- torium, con- sonate,
symfonisch rimentele visatorische mu-
?le muziek certen voor kamer-
gedicht, mu- muziek ziek, New age
canzona's academiën muziek,
ziekdrama dansmu- muziek
hofdansen
komische [Wagner] ziek, mtv
opera
________________________________________________________________________________
* In de cursus 'Kunst- en muziekgeschiedenis' veelal zonder theoretische uitleg over de planeten-archetypen, omdat dit een meer algemene cursus is, die ook geschikt is voor mensen zonder interesse in-. of kennis van astrologische symboliek of astrologische archetypen, en spirituele- dan wel antroposofische interessen.
** -Overigens, in mijn visie begint een nieuwe 'eeuw' niet rond een --00
jaartal, maar over het algemeen wordt een nieuwe tijdgeest merkbaar tussen --10
en --20.
De 20e eeuw begon bv. na de 1e wereldoorlog, na 1918. Rond 1900 zaten we nog
midden in de nabloei van de Romantische periode.
De 'nieuwe eeuw' begint meestal na een grote politieke omwenteling.
Bv. : 1413: Eerste ontdekkingsreis van Hendrik de zeevaarder, opbloei van de
kunsten in Italië; Rond 1510: Magelhaes maakt de eerste wereldreis, de Azteken
en Inka's worden door de Spanjaarden verslagen; 1618: Uitbraak 30-jarige oorlog;
1713: Vrede van Utrecht, 1715: Lodewijk de 14e sterft, begin van de Verlichting;
1814: Weens congres, hervorming van Europa, 1815: Napoleon definitief verslagen
bij Waterloo; 1917: Russische revolutie en inmenging VS in de 1e wereldoorlog,
einde supermacht van Engeland, alle keizerrijken zijn ten val gebracht, totale
hervorming van Europa;
Op dit moment leven wij dus nog midden in het Modernisme van de 20e eeuw.
Tussen 2010 en 2020 zal een grote omwenteling plaatsvinden waarna de nieuwe eeuw
kan beginnen met een geheel andere tijdsgeest.
De 7 zielelagen in samenhang met de
planeten:
Saturnus Kruin Geweten Superego ouderdom
Jupiter Hoofd Denken redelijkheid denken 50er
Mars Keel Spreken daadkracht 40er
Zon Hart Voelen Ego = IK voelen 20-40
Venus Bovenbuik Passie verlangen puber
Mercurius
Buik
begeerte
Libido willen
kind
ledematen beweging
speelsheid
Maan
geslacht driften
onderbewuste klein
kind
______________________________________________________
Enige kenmerken van de Planetentypen:
Saturnustype: Ascetische wijsgeer,
kamergeleerde, monnik, onderzoeker
Strenge moralist, integer tot op het bot, religie, wetenschap, trouw, jaloezie
Jupitertype: Wijze leider,
koning, orde, wetten, beschaving, verheven
Autoritair, arrogant, hoogmoedig, hoopvol, logisch denken, hoge heren
Marstype: Doener, willer,
strijder, ondernemer, held, stoere macho
Toorn, daadkracht, grote mond, ijzeren wil, leger, standvastig, moedig
Zonnetype: Stralend charisma,
vriend, redder in nood, held, evenwichtig
gerechtigheid, traagheid, modelburger, zonnig, vrolijk, de gelijke, de broeder
Venustype: Verliefde
kunstenaarsziel, het mooie meisje, passie, verlangen
lief, gulzig, gevoelsextremen, schoonheid, mystiek, ontvangend, kunstzin
Mercuriustype: Speels, vlot,
snel, humor, beweeglijk, nieuwsgierig, flitsend
snel associatief denken, intelligentie, dans, sport, hebzucht, uitgekookt,
charme
Maantype: Dagdromer, passieve
levensgenieter, stemmingswisselingen, lust
wellust, voorzichtigheid, libido, sex, eten-drinken, luieren, grillig,
meeloper
_________________________________________________