Uitgebreide
beschouwing over de Esthetische opvattingen van de Componist
De Esthetische opvattingen van de Componist
In de visie
van de componist is deze genoemde periode [van het ‘Bèl époque’] in de
cultuur-geschiedenis ook inderdaad het schoonste tijdperk van de gehele kunst-
en muziekgeschiedenis en het hoogtepunt (de meest creatieve periode) van het
West-Europese beschavings-tijdperk....
Het
is de componist in zijn studies opgevallen dat de generatie, geboren rond 1860
(1840-90), de generatie die tussen 1890 en 1920/25 actief was, -vooral in de
jaren 1900/05-1915/20) de mensen zijn geweest die in deze jaren de mensheid het
allerschoonste en geniaalste hebben geschonken wat men maar voor mogelijk kan
houden....Vooral de jaren vlak voor de 1e wereld-oorlog zijn verbluffend ! Niet
alleen valt in die jaren de schepping van de 3 grote balletten van Strawinsky,
de beste werken van Ravel, Debussy, Sibelius, Holst, Skriabin, Bartok, Schönberg,
Mahler, R. Strauss, (Schreker, Webern en Berg, Busoni, Satie, Delius, Ives,
Prokofief, Respighi, Kodaly, de Falla, Rimsky Korsakow, Puccini en vele anderen)
maar ook schrijft Rudolf Steiner tussen 1910-13 zijn 4 mysteriedrama’s !
Ook
in de beeldende kunst, literatuur, wetenschap, psychologie, architectuur,
danskunst, kostuum- en decorkunst, mode, boek-illustraties, affiche-kunst,
sprookjes-illustraties, meubels en huiselijke voorwerpen etc. ontstaan in die
tijd de grootste en meest geniale wonderwerken.*
Het lijkt wel of het het tijdperk ‘der genieen’ was...*
Nimmer was er eerder zó’n creatief en wonderbaarlijk tijdperk in de
geschiedenis. Onder de stromingen in de kunst vallen in die tijd: het
Impressionisme, de Laat-Romantiek, Folklorisme, Expressionisme, Jugendstil,
Primitivisme, Kubisme, Exotisme, Symbolisme, Abstracte kunst, Decadentisme,
Verisme, enzovoorts.
In
dit tijdperk is er ook veel belangstelling voor de spiritualiteit van de
Theosofie en het verre Oosten en ontstaat de Antroposofische beweging. De
mensheid zocht duidelijk naar een nieuwe verbinding met de geestelijke wereld,
wat in de dromerige en etherische stemmingen van het Impressionisme van Monet en
in de impressionistische muziek van Debussy, in de Jugendstil, het Symbolisme,
de sprookjes-illustratiekunst etc. naar voren kwam.
[
* bv. de architecten: Gaudi,
Horta, Guimard, van de Velde, Cauchie, Strauven, Hankar; -de beeldende kunstenaars:
Monet, Cezanne, Franz Marc, Rackham, Mucha, Kandinsky, Munch, Klimt, Delville,
Bakst, Tyfanny, Rodin, Picasso, -de schrijvers/dichters:
Kloos, Leopold, Boutens, Roland Holst, Mann, Morgenstern, Maeterlinck, Claudel,
Couperus, van Eeden, Rilke, Morgenstern; -de
choreografen: Fokin, Nyinsky, -de
wetenschappers: Jung, Lorenz, Planck,
Freud, Einstein, etc.]
-Het
lijkt wel of door de 1e wereld-oorlog dit alles in één klap de nek werd
omgedraaid...
Na de 1e wereldoorlog ontstaat ‘de nieuwe zakelijkheid’.
Wèg met de droomsferen, de wolken, de golven, de sirenen en nymphen, de
mysteriedrama’s, de symbolistische schilderingen van lotusbloemen en aura’s,
van mystieke extase etc..... De harde versteende alledaagsheid van de nuchtere
20e eeuw maakte daar abrupt een einde aan. Machine-muziek, Neo-klassicisme,
12-toons-muziek, 4-kant-vormen, Rietveld, humor, luchtigheid, Jazz en de
ijzer-staal-en-beton-stijl van bv. Bordewijk, Neo-realisme etc. zorgden voor een
geheel andere sfeer in de kunst.
Spoedig volgde de opmars van de Fascisten en de Nazi’s en de 2e wereld-oorlog
maakte ook nog een einde aan de Art-Deco-kunst die nog enigzins een zekere
stijlvolle architectuur in herheven archaische tempelvormen had opgeleverd, en
de vervreemdende magische droom-sferen van het surrealisme...
Na de 2e wereld-oorlog geraakte de cultuur nòg verder in verval toen de
experimentele beeldende kunst en -muziek steeds meer afzonk in het
a-kunstzinnige element van de modernistische conceptueele bedenksels ed.
De
totaal ongeinspireerde architectuur van na de 2e wereld-oorlog veranderde Europa
en wellicht de rest van de wereld in een kil en afzichtelijk, versteend,
plastic-achtig, glazen, synthetisch, badkamer-achtig, gedenatureerd en
amerikanistisch Sience-fiction-landschap.
Pas
door de tijdgeest van de jaren 60 en de Hippie-beweging kwam er weer wat meer
gevoel terug in de kunst-vormen, de roep naar natuurlijkheid, zachtheid, een
soort 20e-eeuwse Neo-Romantiek liet kunstvormen ontstaan zoals de Minimal-music,
de Poolse school, Mikropolyphonie, Nieuwe Eenvoud, en een hernieuwde
belangstelling voor het Vrije School-onderwijs, Jugendstil, Symbolisme,
Laat-Romantische muziek, Oosterse kunst en cultuur etc. Het een en ander mondde
ook uit in het ontstaan van de New Age Beweging en door het Oosten, en de
Derde-Wereld-landen beinvloedde kunst- en muziek-vormen (New Age Muziek,
meditatie-muziek). Met John Adams, Reich, Arvo Pärt, Ligeti, Penderecky,
Gorecky, Louis Andriessen, Tristan Keuris, kwamen weer meer bezielde soorten
muziek in de cultuur tevoorschijn die vele onvergetelijke meesterwerken
opleverden (zoals bv. Shaker Loops en Harmonie-lehre van John Adams...).
In de pianomuziek van Marc van Delft ziet men
enerzijds de invloeden van de muziek van de tijd van de Mysteriedrama’s en het
ontstaan van de Eurithmie van Steiner (rond 1912, het jaar van de ‘Daphnis’
van Ravel en de 2 banden Preludes van Debussy o.a.), anderzijds ook invloeden
van ‘De Nieuwe Eenvoud’. Zoals beschreven zijn dit beide de tijdperken en
stromingen die de componist het meest zijn toegedaan, en welks invloed wellicht
ook duidelijk bespeurbaar is in zijn muziek.